على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1648
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فرومايه بودن و پست فطرت بودن . رذالى ( roz l ) ع . ج . رذيل . رذام ( raz m ) و ( roz m ) م . ع . رذم رذما و رذاما و رذاما و رذمانا . مر . رذم . رذام ( roz m ) ا . ع . نهال خرما بن آمادهء براى غرس . و مصاحب رذل و ناكس . و آوند پر و سرشار . رذاوة ( raz vat ) م . ع . رذى رذاوة ( از باب سمع ) : بيمار و سست و ضعيف گرديد . رذايا ( raz y ) ع . ج . رذية . رذائل ( raz el ) و ( raz yel ) ع . ج . رذيلة . رذل ( razl ) ص . ع . ناكس و فرومايه . و بلايهء از هر چيز . ج : ارذال و رذول و ارذل و ج ج : اراذل . رذل ( razl ) م . ع . رذله رذلا ( از باب نصر ) : ناكس و فرومايه گردانيد او را . رذل ( razl ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - فرومايه و ناكس و دون و پست و پستفطرت و زشت رفتار . و رذل بودن : ناكس و پستفطرت و زشت رفتار بودن . و رذل شدن : كسب پست فطرتى و زشت رفتارى كردن . رذلاء ( rozal ' ) ع . ج . رذيل . رذم ( razm ) ا . ع . روان از هر چيزى . و مرد ناكس . رذم ( razm ) م . ع . رذم الشيئ رذما ( از باب نصر و ضرب ) : سرشار گرديد آن چيز . و رذم انفه رذما و رذاما و رذاما و رذمانا : روان گرديد بينى آن . و رذمت الناقة : دفع كرد آن ماده شتر شير خود را . رذم ( razam ) ا . ع . متفرق و پريشان . يق : رايت رذما من الناس . و كهنه وردى . المثل : صار بعد الخز فى رذم يعنى پس از آنكه لباس خز و ديبا مىپوشيد در لباس كهنه و بلايه داخل گرديده ، دربارهء كسى گويند كه بعد از فراخ عيش در تنگ زيست دوچار گردد . رذم ( razam ) م . ع . رذمت القصعة رذما ( از باب سمع ) : بيرون شد آب از سر آن كاسه . رذم ( razam ) و ( rozom ) ع . ج . رذوم . رذمان ( razam n ) ا . ع . جماعت اندك . يقال : هو فى رذمان من الناس يعنى او ميان مردمانى است كه اندكاند . رذمان ( razam n ) م . ع . رذم رذما و رذمانا . مر . رذم . رذمة ( razmat ) ص . ع . قدر رذمة : ديگ پر كه از سرش بريزد . رذول ( rozul ) ع . ج . رذل . رذولة ( rozulat ) ا . ع . ناكسى و فرومايگى . رذولة ( rozulat ) م . ع . رذل رذولة و رذالة . مر . رذالة . رذوم ( razum ) ص . ع . سائل . و روان از هر چيز . و عظم رذوم : استخوان كه مغز آن روان باشد و جفتة رذوم : كاسهء پر كه آب و مانند آن از سرش بيرون آيد . ج : رذم و رذم . رذومة ( rozumat ) ا . ع . نوعى از رفتار اسب تا تارى . رذى ( raziyy ) ا . ع . بيمار گران از بيمارى . و ضعيف و سست از هر چيزى . و شتر لاغر از رفتن و فروماندهء به راه . ج : رذاة . رذية ( raziyyat ) ا . ع . مؤنث رذى . و ناقهء لاغر از رفتن و فروماندهء به راه كه بشتران نمىتواند رسد . ج : رذايا . فى حديث الصدقة : فلا تعطى الرذية اى الهزيلة . رذيل ( razil ) ص . ع . ناكس و فرومايه . وردى و هيچكارهء از هر چيز . ج : رذلاء و رذالى . رذيلة ( razilat ) ا . ع . ناكسى و حقارت ضد فضيلة . رذيله ( razile ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - ناشايسته و زشت و دون و فرومايه . و اعمال رذيله : كارهاى زشت و ناشايسته . ررا ( rar ) ا . پ . بلغت زند گوش و اذن . رز ( raz ) ا . پ . درخت انگور و مو و كرم . و انگور . و باغ انگور . و هر باغى . و زهر هلاهل و زهر قاتل . و رنگ . و صباغ و رنگ رز . و جنگ و نبرد . و قلعه و حصار . رز ( rez ) ص . پ . ريز و ريزنده . رز ( razz ) م . ع . رزت الجرادة رزا ( از باب نصر و ضرب ) : سپوخت و فرو برد ملخ خود را به زمين تا خايه نهد . و رز الرجل رزا و رزة : خسته كرد آن مرد را بنيزه . و رز الباب : نيكو كرد زرفين در را . و رز الشيى فى الشيى : ثابت و استوار كرد آن چيز را در آن چيز . و رزت السماء : بانگ كرد آسمان . رز ( rezz ) ا . ع . آوازى كه از دور آيد . و آواز تندر . و بانگ شتر . و حدث . الحديث : من وجد فى بطنه رزا فلينصرف و ليتوضا . رز ( rozz ) ا . ع . برنج و ارز . رزء ( roz ' ) ا . ع . مصيبت و آفت و آسيب . ج : ارزاء . رزء ( roz ' ) ا . ع . رزهء ماله رزا ( از باب فتح و سمع ) : رسيد از آن چيزى را . و رزء فلانا رزء و مرزئة : رسيدن